- Cudzoziemcy w biznesie
- Pierwszy biznes
- Rozwój biznesu
Nie musisz wiedzieć wszystkiego. Dlaczego proszenie o pomoc to kompetencja przedsiębiorcy?
Firma jest już zamknięta, ale Ty nadal pracujesz, myślisz, analizujesz. Sprawdzasz faktury, odpowiadasz klientom, poprawiasz grafik i próbujesz zrozumieć nowy przepis. W domu ktoś pyta, kiedy odłożysz telefon. Myślisz: „To moja firma. Powinienem umieć sobie z tym poradzić”.
Wielu przedsiębiorców znajduje się w podobnej sytuacji. Nie proszą o pomoc, bo wydaje im się, że to oznacza słabość, niekompetencję i przyznanie się do niewiedzy. Prowadzenie firmy nie wymaga jednak wiedzy o wszystkim, lecz umiejętności korzystania z wiedzy innych.
Spis treści:
- Mit właściciela, który wszystko ogarnia – SUPERBOHATER TO JA
- Pomoc nie odbiera decyzyjności i autorytetu
- Z pozoru mały problem, który rośnie w ciszy
- Buduj sieć wsparcia
- Szefie, zapytaj także swój zespół
- Jak prosić, żeby naprawdę uzyskać pomoc?
- Odporność psychiczna oznacza też umiejętność proszenia o pomoc
- FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Mit właściciela, który wszystko ogarnia – SUPERBOHATER TO JA
Na początku działalności jedna osoba pełni wiele funkcji. Sprzedaje, zamawia, rozwiązuje konflikty i pilnuje kosztów. Sama przechodziłam przez taki etap w firmie. Łatwo wtedy uznać, że dobry przedsiębiorca powinien być jednocześnie księgowym, prawnikiem, liderem, psychologiem zespołu, itd. Mamy być wszechwiedzący i wszystko ogarniający, po prostu superbohaterowie swojej firmy.
Ten mit ma jednak wysoką cenę. Zamiast zapytać, godzinami szukamy odpowiedzi lub odkładamy decyzję, bo wstydzimy się przyznać do niewiedzy. Czasem działamy zbyt szybko, żeby udowodnić, że panujemy nad sytuacją. Koszt błędu wynikający z naszej niewiedzy może mieć większe konwekwencje niż przyznanie się, że czegoś nie wiemy i poproszenie o pomoc zespołu.
Pomoc nie odbiera decyzyjności i autorytetu
Proszenie o pomoc nie oznacza oddania komuś sterów i umniejszania Twojego autorytetu jako przedsiębiorcy. Księgowa może pokazać Ci konsekwencje finansowe Twoich decyzji, prawnik ryzyko w umowie, którą masz podpisać z dostawcą, a doświadczony pracownik może wskazać potrzeby, z jakimi zgłaszają się do Was klienci.
Decyzja biznesowa nadal należy do Ciebie jako właściciela, ale jest oparta na szerszym obrazie.
Mądry przedsiębiorca to taki, który wie, gdzie sięgnąć po pomoc.
Sama od lat prowadzę firmy i wiem, że jedna rozmowa potrafi oszczędzić napięcia oraz kosztownego błędu. Dojrzałość przedsiębiorcy zaczyna się od pytań: „Jakiej pomocy potrzebuję?” i „Kogo mogę o to zapytać?”.
Z pozoru mały problem, który rośnie w ciszy
Marta prowadzi punkt handlowy. Jeden z pracowników często zmienia dyspozycyjność, w efekcie czego w zespole narasta napięcie, a grafik jest coraz trudniej ułożyć. Marta nie pyta innych właścicieli biznesów, jak u nich wygląda kwestia ustalania grafików, bo boi się ich oceny. Bierze więc dodatkowe zmiany i coraz gorzej śpi.
W końcu jednak rozmawia z doświadczoną przedsiębiorczynią i prosi ją o radę. Wspólnie weryfikują, czy zasady wyznaczania dyspozycyjności i ustalania grafików są jasne i jednakowe dla wszystkich pracowników. Następnie Marta konsultuje kwestie formalne, ustala procedurę i rozmawia z zespołem.
Takie sytuacje często obserwuję w swojej pracy. Największą zmianą bywa zobaczenie innej perspektywy. Przemęczeni widzimy tylko dwa wyjścia: wytrzymać albo zrezygnować. Druga osoba pomaga dostrzec trzecie, zupełnie inne rozwiązanie. W przytoczonym przykładzie, dzięki rozmowie z inną przedsiębiorczynią, Marta ustaliła z zespołem, do kiedy każdy zgłasza swoją dyspozycyjność i w jaki sposób uzgadnia zamiany, gdy grafik jest już gotowy. Dzięki temu, kiedy któryś z pracowników potrzebował zamiany, zespół wiedział, od czego zacząć, a Marta nie musiała już brać zmian za nieobecnych.
Buduj sieć wsparcia
Sieć wsparcia to osoby, do których możesz się zwrócić, gdy chcesz z kimś skonsultować decyzję, potrzebujesz pomocy w codziennej pracy albo chcesz porozmawiać o tym, co Cię obciąża. warto budować ją przed kryzysem. Pomaga w tym własna „mapa ludzi” obejmująca cztery obszary.
- Wiedza specjalistyczna — księgowa, prawnik, specjalista kadrowy lub ekspert branżowy.
- Doświadczenie biznesowe — mentor albo przedsiębiorca, który prowadzi podobną działalność.
- Codzienne działanie — pracownik lub współpracownik, któremu można przekazać część odpowiedzialności.
- Wsparcie psychiczne — bliska osoba, psycholog lub grupa, przy której nie trzeba udawać, że wszystko jest pod kontrolą.
Każda z tych osób odpowiada na inną potrzebę. Przyjaciel może obniżyć napięcie, ale nie zastąpi prawnika. Ważne, aby skierować pytanie do właściwej osoby.
Szefie, zapytaj także swój zespół
Robienie wszystkiego samemu może zmienić się w mikrozarządzanie. Szef chce decydować o każdym kroku, sprawdza i poprawia. Sam jest przeciążony, a pracownicy uczą się, że bezpieczniej czekać na polecenie niż proponować rozwiązania. Firma traci ich inicjatywę i kreatywność.
Rolą szefa jest określenie celu, granic i odpowiedzialności, a potem danie ludziom przestrzeni na pomysły.
A zatem zastosuj burzę mózgów i daj się wykazać swoim pracownikom.
Burza mózgów w tym przypadku polega na tym, żeby zapytać pracowników, jak widzą rozwiązania różnych problemów. Pracownicy są blisko klientów, dlatego zauważają rzeczy, których właściciel często nie widzi. Warto zapytać ich: „Jak ułożylibyście produkty, żeby oferta była atrakcyjniejsza?”, „O co pytają klienci?” albo „Co możemy uprościć?”. Podczas krótkiej burzy mózgów zbierzcie pomysły bez oceniania, wybierzcie jeden do sprawdzenia i ustalcie osobę odpowiedzialną za jego wdrożenie oraz termin podsumowania.
Twoi ludzie poczują się docenieni. Poczują, że szef im ufa, że wprowadza ich pomysły w życie. A Ty, szefie, nie będziesz przeciążony i zmęczony. Twoim zadaniem jest korzystać z wiedzy Twoich pracowników.
W tym przypadku działa psychologia motywacji mówiąca o tym, że kiedy pracownicy mają wolność działania, a ich pomysły są brane pod uwagę, to czują się zmotywowani oraz chętniej i efektywnej pracują.
Jak prosić, żeby naprawdę uzyskać pomoc?
Ogólne „nie wiem, co robić” pozostawia rozmówcę bez punktu zaczepienia. Skuteczna prośba zawiera cztery elementy:
- Fakt: „Od trzech tygodni koszty są wyższe od planu o 12 proc.”
- Dotychczasowe działanie: „Sprawdziłem zakupy i grafik, ale nie znalazłem jednej, konkretnej przyczyny”.
- Konkretna potrzeba: „Czy możesz pomóc mi przejrzeć te dwie kategorie kosztów?”.
- Termin: „Do piątku potrzebuję podjąć decyzję, co dalej”.
Taki sposób komunikacji pokazuje, że przedsiębiorca rozpoznaje problem, bierze odpowiedzialność i potrafi uruchomić potrzebne zasoby.
Plan działania na najbliższy tydzień
- Zapisz trzy sprawy, które obecnie zabierają Ci najwięcej energii.
- Przy każdej zaznacz, czego potrzebujesz: wiedzy, doświadczenia, dodatkowych rąk czy wsparcia emocjonalnego.
- Wypisz konkretna osobę, do której możesz się zwrócić. Jeśli nikogo nie masz, poszukaj eksperta, mentora lub grupy przedsiębiorców.
- Umów rozmowę. Nie odkładaj decyzji!
Odporność psychiczna oznacza też umiejętność proszenia o pomoc
Odporność psychiczna nie polega na samotnym znoszeniu ciężaru. To zdolność powrotu do równowagi i korzystania zarówno z własnych kompetencji, jak i ze wsparcia. Silny przedsiębiorca nie musi mieć wszystkich odpowiedzi. Powinien umieć je znaleźć we właściwym czasie.
W swojej pracy często spotykam się z takim myśleniem szefów: „Nie powinienem dzielić się swoimi problemami z innymi przedsiębiorcami”. To jednak nie jest zdrowe. Kiedy zostajemy z trudnością sami, zaczynamy się zamartwiać, analizujemy ją wieczorami, a czasami budzimy się z nią w nocy. Tymczasem warto korzystać z metod, które inni już wypracowali. Często wystarczy opowiedzieć o problemie innemu przedsiębiorcy, a okazuje się, że chętnie pomoże, podzieli się swoim doświadczeniem i podsunie konkretne pomysły. Dzięki temu możemy szybciej znaleźć gotowe rozwiązanie. Nie bójmy się korzystać z pomocy innych ludzi. Przekonanie, że szef musi być wszechwiedzący, bardzo wyczerpuje psychicznie.
Pytanie o pomoc nie jest oznaką słabości ani nie podważa autorytetu przedsiębiorcy. Przedsiębiorcom, z którymi pracuję, często mówię: „Masz prawo nie wiedzieć. Masz prawo pytać, kiedy nie wiesz.”
Bardzo lubię powiedzenie zaczerpnięte z terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach: „Jeśli coś nie działa, rób coś innego, a jeśli coś działa — rób tego więcej”. Jeżeli więc widzisz, że Twoje działania nie przynoszą rezultatów, zapytaj innych przedsiębiorców, jak radzą sobie w podobnej sytuacji.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
1. Kiedy warto poprosić o pomoc?
Gdy problem się powtarza, blokuje decyzję, wykracza poza Twoje kompetencje albo stres utrudnia Ci ocenę faktów. Jeśli od kilku dni wracasz myślami do tej samej decyzji i wciąż ją odkładasz, warto z kimś porozmawiać. Możesz poprosić drugą osobę, żeby pomogła Ci ustalić, jakie masz możliwości i jakich informacji potrzebujesz, by wybrać jedną z nich.
2. Czy dobry przedsiębiorca nie powinien być samodzielny?
Samodzielność polega na podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji. Jedną z nich jest wybór spraw, które możesz powierzyć innym. Doświadczonego pracownika możesz np. poprosić o przygotowanie propozycji zamówienia, bo na co dzień obserwuje, co najszybciej znika z półek i o co pytają klienci.
3. Czy przyznanie się do błędu osłabia autorytet szefa?
Nie, jeśli szef bierze odpowiedzialność i pokazuje, jak zamierza naprawić sytuację. Autorytet częściej osłabia ukrywanie problemu, szukanie winnych lub udawanie, że nic się nie wydarzyło. Dojrzały lider potrafi powiedzieć: „Popełniliśmy błąd. Sprawdźmy, czego nas nauczył i co możemy zrobić inaczej następnym razem”.

Izabela Kielczyk
Psycholożka, trenerka i ekspertka specjalizująca się w obszarze dobrostanu psychicznego, zarządzania stresem oraz rozwoju osobistego. Na co dzień wspiera osoby, które chcą skuteczniej radzić sobie z wyzwaniami życia zawodowego i prywatnego, budować odporność psychiczną oraz rozwijać zdrowe nawyki sprzyjające równowadze i satysfakcji z życia.